Kan een vertaler de aarde voor u laten bewegen?

Pas was ik 's avonds voor de televisie aan het ontspannen na een lange dag werken. Mijn Duitse neefje was de afgelopen week bij me blijven logeren en hoewel hij een goeie peer is, heeft het feit dat ik hem overal mee naar toe heb moeten nemen, behoorlijk zijn tol geëist.

Op het gebruikelijke tijdstip verscheen het nieuws met de belangrijkste onderwerpen, maar deze avond kwam er, in plaats van de gebruikelijke lauwe verhalen, een nieuwsuitzending over een grote aardbeving die veel levens had geëist. Wij gingen allebei meteen rechtop zitten om alle details van de zich ontvouwende tragedie helemaal in ons op te nemen, en aan het eind van het verhaal bleven wij in een contemplatieve stilte zitten.

Toen, net als met alle dertienjarigen, kwamen de vragen. En ik sprak maar een klein beetje Duits... nou, dit ging leuk worden.

Zo begon mijn uitleg:

"De wetenschap van aardbevingen wordt seismologie genoemd, naar het Griekse seismos, dat `schuddend' betekent."

Ik besloot toen om met nog meer feiten te komen die ik me kon herinneren... gewoon om indruk op hem te maken.

"Wanneer er een aardbeving plaatsvindt, bewegen de drukgolven van het punt van oorsprong, wat het epicentrum wordt genoemd, naar buiten toe. Aan het begin van de 19de eeuw vond er in Mississippi een reusachtige aardbeving plaats, die zo krachtig was dat de kerkklokken in het 1700 km verderop gelegen Boston begonnen te luiden."

"Hoor je dat Uli? De instrumenten die worden gebruikt om aardbevingen te meten worden seismografen genoemd, en ze worden altijd paarsgewijs gebruikt. Een seismograaf is in feite een stevige fundering die vast in de grond is verankerd. Op deze fundering is een draagarm geplaatst met een zwaar gewicht aan het uiteinde, en aan dit zware gewicht is een pen bevestigd. De pen maakt contact met een rol registratiepapier die voortdurend wordt afgerold, en registreert zo elke optredende beweging.

Nu is het slimme ervan, dat hoewel de fundering en de papierrol die eraan vastzitten bewegen wanneer de grond beweegt, de pen dit juist niet doet... de inertie van het zware gewicht waarop de pen rust, houdt deze totaal bewegingsloos en daarom is het alleen de beweging van de grond die wordt geregistreerd."

Hoewel hij geïnteresseerd was, realiseerde ik me dat ik de taalbarrière niet helemaal had overwonnen, dus kwam ik met een oud boek van mij aanzetten om de feiten iets beter te illustreren. Op het moment dat ik hem het boek liet zien, verscheen er een blik van herkenning in zijn ogen.

Blijkbaar hadden zij op zijn school hetzelfde boek... en hoewel zijn klas slechts de inleiding had behandeld, was dit een goede basis om opnieuw te beginnen en uiteindelijk hebben wij ons er met succes doorheen geworsteld.

Mijn oorspronkelijke poging tot een technische uitleg in het Duits was niet al te best geweest, maar ik realiseerde dat zelfs als was mijn Duits beter was geweest, ik er waarschijnlijk toch nog een puinhoop van had gemaakt. Ik was hier op een taalkundig principe gestuit... Hoe goed je ook bent in talen, als je geen grondige kennis van de inhoud hebt, krijg je het nooit voor elkaar dat de vertaling de oorspronkelijke betekenis overbrengt.

Alle respect daarom voor de kerel die mijn oud boek heeft vertaald. Hij heeft jonge kinderen uit een ander land het geschenk van kennis geboden, de auteur een breder publiek gegeven en meer royalty's en bovenal... hij kende zijn onderwerp van haver tot gort!

Adina Barvinschi, Online Marketer Lingo24 Vertaalbureau, 21 maart 2008

Stem of voeg dit artikel toe aan:

Reacties op 'Kan een vertaler de aarde voor u laten bewegen?'

Nog geen reacties op dit artikel

Plaats uw reactie bij dit artikel